IBO-rapport: arbeidsongeschiktheidsstelsel loopt vast, maatregelen nodig

Een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) heeft laten zien dat het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel vastloopt. De instroom in de WIA stijgt en de wachttijden bij UWV nemen toe door een tekort aan verzekeringsartsen. De onderzoekers concluderen dat doorgaan op dezelfde weg geen optie is. Ze doen voorstellen om zowel de uitvoering als de regels aan te passen.

Belangrijkste voorstellen

De onderzoekers stellen voor om sociaal-medische beoordelingen niet langer alleen door verzekeringsartsen te laten doen, maar taken te verschuiven naar andere professionals. Ook stellen zij voor voorgesteld om verzoeken tot herbeoordeling alleen nog te honoreren als er een goed onderbouwde aanvraag ligt. Een opvallend voorstel is het afschaffen van de IVA-uitkering voor nieuwe gevallen. Deze groep zou voortaan onder de WGA vallen, waardoor de complexe toets op duurzaamheid verdwijnt en minder beoordelingen nodig zijn. Dat moet de druk op UWV verlichten.

Discussiepunten

Het afschaffen van de IVA-uitkering is een ingrijpende maatregel. Het onderscheid tussen volledig en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA) en gedeeltelijk arbeidsongeschikten (WGA) valt daarmee weg. Dit kan leiden tot meer herbeoordelingsaanvragen en extra druk op UWV. Ook speelt de discussie over het hybride WGA-stelsel. In de praktijk blijkt dat eigenrisicodragers samen met private dienstverleners meer doen om langdurig verzuim en WIA-instroom te voorkomen dan wanneer alles volledig publiek wordt uitgevoerd.

Loondoorbetaling en preventie

Het IBO adviseert om de loondoorbetalingsplicht van twee jaar niet in te korten. Deze verplichting blijkt effectief om verzuim en WIA-instroom te beperken. Daarnaast pleit het rapport voor betere preventie en samenwerking in de hele keten, van bedrijfsarts tot UWV.

Vervolg

Het nieuwe kabinet moet aan de hand van dit rapport keuzes maken. Welke aanbevelingen nemen zij over en hoe vinden zij de balans tussen uitvoerbaarheid, betaalbaarheid en bescherming van werknemers die langdurig uitvallen? De komende maanden zal duidelijk worden welke richting zij kiezen.